ยาเมโธเทรกเซท (Methotrexate)

Rate this post

ยาเมโธเทรกเซท (Methotrexate) คืออะไร

ยาเมโธเทรกเซท มีชื่อภาษาอังกฤษว่า Methotrexate สูตรทางเคมีคือ C20H22N8O5 ยาเมโธเทรกเซทถูกใช้ในการรักษาโรคสะเก็ดเงินขั้นรุนแรง และมะเร็งบางประเภท เป็นยาต้านเมตาบอไลต์ และสารต้านโฟเลตที่มีฤทธิ์ต้านมะเร็งผิวหนัง และภูมิคุ้มกัน ยาเมโธเทรกเซทจับและยับยั้งเอนไซม์ Dihydrofolate reductase ส่งผลให้เกิดการยับยั้งการสังเคราะห์พิวรีน นิวคลีโอไทด์ และ ไธมิไดเลท และยับยั้งการสังเคราะห์ DNA และ RNA ยาเมโธเทรกเซทยังแสดงฤทธิ์กดภูมิคุ้มกันที่มีศักยภาพ แม้ว่ากลไยาเมโธเทรกเซทจะยังไม่ชัดเจน

ยาเมโธเทรกเซทเป็นยาที่ออกฤทธิ์แรง ปริมาณ และความถี่ในการใช้ยานี้ขึ้นอยู่กับสภาพทางการแพทย์ และการตอบสนองต่อการรักษา มีปริมาณการจ่ายยาที่แตกต่างกันมากมายสำหรับยานี้ (โดยเฉพาะสำหรับการรักษามะเร็ง) การใช้ยานี้ในทางที่ผิดอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงที่ร้ายแรง ซึ่งรวมถึงอันตรายถึงชีวิต กล่าวได้ว่ายานี้อันตราย ควรใช้ตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

ยาคุณสมบัติ และสรรพคุณของเมโธเทรกเซท

ยาเมโธเทรกเซทใช้ในการรักษาโรคสะเก็ดเงินขั้นรุนแรงซึ่งการรักษาอื่น ๆ ไม่สามารถควบคุมได้ ยาเมโธเทรกเซทยังใช้ร่วมกับการพักฟื้น กายภาพบำบัด และยาอื่นๆ เพื่อรักษาโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ที่รุนแรง ซึ่งไม่สามารถควบคุมได้โดย รวมทั้งใช้ในการรักษามะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งที่เริ่มต้นในเนื้อเยื่อรอบๆ ไข่ที่ปฏิสนธิในมดลูก มะเร็งเต้านม มะเร็งปอด มะเร็งศีรษะและลำคอบางชนิด มะเร็งต่อมน้ำเหลืองบางชนิด และมะเร็งเม็ดเลือดขาว เป็นต้น ยาเมโธเทรกเซทอยู่ในกลุ่มยาที่เรียกว่า Antimetabolites

ยาเมโธเทรกเซทรักษามะเร็งโดยชะลอการเติบโตของเซลล์มะเร็ง ยาเมโธเทรกเซทรักษาโรคสะเก็ดเงินโดยชะลอการเจริญเติบโตของเซลล์ผิวหนัง เพื่อหยุดการสร้างเกล็ดปกคลุมผิวหนัง อีกทั้งยังเป็นยาที่ช่วยโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์โดยการลดการทำงานของระบบภูมิคุ้มกัน

วิธีการใช้ยาเมโธเทรกเซท

การใช้ยายาเมโธเทรกเซทสำหรับการรักษาโรคสะเก็ดเงินหรือโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ ให้รับประทานยานี้ตามที่แพทย์กำหนด โดยปกติสัปดาห์ละ 1 ครั้ง แต่อาจจะใช้เวลาเนิ่นนานหลายเดือนกว่าจะเห็นผลลัพทธ์

หากแพทย์สั่งให้รับประทานในรูปแบบของเหลว โปรดมั่นใจว่ามีการตวงวัดด้วยอุปกรณ์ช้อนตวงที่มีมาตรฐาน ห้ามใช้ช้อนในครัวเรือนเด็ดขาด เนื่องจากปริมาณยาที่คลาดเคลื่อนสามารถสร้างอันตรายได้

ควรดื่มน้ำมาก ๆ ขณะรับประทานยานี้ เว้นแต่แพทย์จะแจ้งเป็นอย่างอื่น การทำเช่นนี้จะช่วยให้ไตขับยาออกจากร่างกาย และหลีกเลี่ยงผลข้างเคียงบางอย่างได้

ผลข้างเคียงในการใช้ยาเมโธเทรกเซท

ผลข้างเคียงของยาเมโธเทรกเซทมีดังนี้

  • คลื่นไส้
  • อาเจียน
  • ปวดท้อง
  • ง่วงนอน
  • วิงเวียนศีรษะ

หากอาการเหล่านี้ไม่หายไปภายใน 2-3 วันหรือแย่ลง ควรไปพบแพทย์ แจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบทันที

อาการผมร่วงอาจเกิดขึ้นชั่วคราว การเจริญเติบโตของเส้นผมตามปกติควรกลับมาหลังจากการรักษาสิ้นสุดลง

แจ้งให้แพทย์ทราบทันที หากคุณมีผลข้างเคียงที่ร้ายแรง ได้แก่

  • แผลในปาก
  • ท้องร่วง
  • สัญญาณของภาวะโลหิตจาง (เช่น เหนื่อยล้าผิดปกติ ผิวสีซีด)
  • สัญญาณของปัญหาเกี่ยวกับตับ (เช่น ปัสสาวะสีเข้ม คลื่นไส้/อาเจียนอย่างต่อเนื่อง ท้อง/ ปวดท้อง ตาเหลือง/ผิวหนัง) ฟกช้ำ/เลือดออกง่าย
  • อุจจาระสีดำ
  • ต่อมน้ำเหลืองโต
  • ปวดกระดูก
  • อาการที่ปวดผิดปกติ
  • ผิวหนังเปลี่ยนสี
  • สัญญาณของปัญหาไต (เช่น ปริมาณปัสสาวะเปลี่ยนแปลง)
  • ไอแห้ง
  • กล้ามเนื้ออ่อนแรง

หากมีอาการดังกล่าวควรรีบไปพบแพทย์ทันที รวมทั้งหากมีอาการแพ้อย่างรุนแรง ได้แก่ ผื่น คัน บวม (โดยเฉพาะใบหน้า ลิ้น คอ) วิงเวียนศีรษะรุนแรง หายใจลำบาก หรือความผิดปกติรุนแรงอื่นๆ หลังจากได้รับยา โปรดรับการรักษาอย่างฉุกเฉิน

ยานี้อาจทำให้ความสามารถในการต่อสู้กับการติดเชื้อแย่ลง ดังนั้นหากมีการติดเชื้อ หรือสงสัยว่าติดเชื้อควรได้รับการรักษาจากแพทย์โดยทันที

ทั้งหมดนี้เป็นเพียงผลข้างเคียงบางประการ ดังนั้นอาจมีผลข้างเคียงที่เป็นความผิดปกติอื่นๆ ทั้งนี้หากเกิดความผิดปกติเมื่อได้รับยาควรไปพบแพทย์

ข้อควรระวังในการใช้ยาเมโธเทรกเซท

ก่อนใช้ยาเมโธเทรกเซทแจ้งให้แพทย์หรือเภสัชกรทราบหากแพ้ยานี้ หรือถ้าคุณมีอาการแพ้ยา และผลิตภัณฑ์อื่นๆ รวมทั้งประวัติการรักษาด้านสุขภาพโดยเฉพาะโรคตับ โรคไต โรคปอด (เช่น พังผืดในปอด) โ่รคที่เกิดจากการดื่มแอลกอฮอล์ ระบบภูมิคุ้มกันบกพร่อง ความผิดปกติของเซลล์เม็ดเลือด/ไขกระดูก โรคกระเพาะ/ลำไส้ (เช่น แผลในกระเพาะอาหาร ลำไส้ใหญ่อักเสบเป็นแผล) การติดเชื้อใดๆ ก็ตาม (รวมถึงอีสุกอีใส) การขาดกรดโฟลิก

ยาเมโธเทรกเซทนั้นสามารถทำให้คุณมีโอกาสติดเชื้อมากขึ้น หรืออาจทำให้การติดเชื้อในปัจจุบันแย่ลง ดังนั้นควรล้างมือให้สะอาด เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อโรค และหลีกเลี่ยงการสัมผัสกับผู้ที่ติดเชื้อ

ห้ามฉีดวัคซีน โดยไม่ได้รับความยินยอมจากแพทย์ หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับผู้ที่เพิ่งได้รับวัคซีนที่มีชีวิต (เช่น วัคซีนไข้หวัดใหญ่บางชนิด)

ร่างกายอาจจะฟกช้ำได้ง่าย เพื่อลดโอกาสที่จะถูกบาด ฟกช้ำ หรือบาดเจ็บ ให้ใช้ความระมัดระวังกับของมีคม เช่น มีดโกน และกรรไกรตัดเล็บ และหลีกเลี่ยงกิจกรรมต่างๆ เช่น กีฬาที่ต้องกระแทก

ยานี้อาจทำให้คุณเวียนศีรษะ หรือง่วงนอน การดื่มแอลกอฮอลและของมึนเมาจะทำให้ง่วงยิ่งขึ้น ห้ามขับรถ ใช้เครื่องจักร หรือทำอะไรที่ต้องใช้ความระมัดระวัง จนกว่าจะมั่นใจว่าฤทธิ์ความง่วงของยาได้หมดลงไป

ยานี้ทำให้ผิวไวต่อแสงแดดมากขึ้น ควรหลีกเลี่ยงการออกแดด เพราะจะทำให้เกิดผื่น แดง และตุ่มได้ หากเกิดอาการเหล่านี้ควรรีบไปพบแพทย์ทันที

เนื่องจากยานี้สามารถดูดซึมผ่านผิวหนังและปอด และอาจเป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์ ผู้หญิงที่กำลังตั้งครรภ์หรืออาจตั้งครรภ์ไม่ควรใช้ยาเมโธเทรกเซท รวมทั้งผู้หญิงที่กำลังให้น้ำนมบุตร เพราะยาเมโธเทรกเซทสามารถผ่านเข้าสู่น้ำนม แม่และอาจเป็นอันตรายต่อทารกที่เข้ารับการเลี้ยง โปรดปรึกษาแพทย์หากคุณตั้งครรภ์ หรือให้นมบุตร

No Responses

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *

เรื่องล่าสุด